Orman yangınlarıyla mücadelede Akdeniz bilançosu: En kötü karne Türkiye’nin

<p>AKP iktidarının ormanları madencilikten enerji projelerine kadar sermayenin kullanımına açan politikaları sürerken orman yangınlarına ilişkin 20 yıllık veriler Türkiye’nin Akdeniz ülkeleri arasında olumsuz yönde ayrıştığını ortaya koydu.</p>
<p>İstanbul Cerrahpaşa Üniversitesi Ormancılık Fakültesi’nden Doç. Dr. Cihan Erdönmez’in Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi (JRC) bünyesindeki European Forest Fire Information System (EFFIS) verileri üzerinden yaptığı analiz, Türkiye’nin 2005-2024 döneminde yangın sayısı, toplam yanan alan ve yangın başına düşen yanan alanın aynı anda anlamlı biçimde arttığı tek ülke olduğunu gösterdi.</p>

<p>Çalışmada Türkiye, Fransa, İspanya, Portekiz, İtalya ve Yunanistan’ın son 20 yıllık resmi yangın istatistikleri karşılaştırıldı. Analizde, Türkiye incelenen üç göstergenin tamamında istatistiksel olarak anlamlı artış gösteren tek ülke oldu. Yunanistan ve İspanya’da yangın sayısı azalırken yanan alan ve yangın başına düşen yanan alanda anlamlı bir değişim görülmedi. Fransa ile İtalya’da üç göstergede de anlamlı bir eğilim tespit edilmedi. Portekiz’de ise yangın sayısı azalırken yalnızca yangın başına düşen yanan alanda artış belirlendi.</p>
<h2>TEK ARTIŞ TÜRKİYE’DE</h2>
<p>Verilere göre Türkiye’de yıllık yangın sayısı 2005’te bin 530 iken 2024’te 3 bin 797’ye yükseldi. Aynı dönemde yıllık yanan alan 2 bin 821 hektardan 27 bin 485 hektara çıktı. Yangın başına düşen yanan alan ise 1,84 hektardan 7,24 hektara yükseldi. Eğilim analizine göre yangın sayısı her yıl ortalama 55,69, yanan alan 685,4 hektar ve yangın başına düşen yanan alan 0,20 hektar arttı.</p>
<p>Buna karşılık aynı dönemde Yunanistan’da yıllık yangın sayısı bin 544’ten 981’e, İspanya’da 25 bin 492’den 6 bin 134’e, Portekiz’de 41 bin 689’dan 6 bin 255’e ve Fransa’da 4 bin 698’den bin 452’ye geriledi. İtalya’da ise 2005’te 7 bin 951 olan yıllık yangın sayısı, dalgalı bir seyir izleyerek 2024’te 3 bin 784 olarak kaydedildi. Yanan alan ve yangın başına düşen yanan alan göstergelerinde ise Yunanistan, İspanya, Fransa ve İtalya’da uzun dönemli anlamlı bir değişim tespit edilmezken Portekiz’de yalnızca yangın başına düşen yanan alan arttı. Böylelikle Türkiye üç göstergenin tamamında artış eğilimi gösteren tek ülke oldu.</p>
<h2>LİYAKAT VURGUSU</h2>
<p>Erdönmez, sonuçların yalnızca iklim değişikliği ya da hava araçları tartışmasıyla açıklanamayacağını vurguladı. BirGün’e konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdönmez, “Türkiye halen belki yangınlarla mücadele konusunda bu ülkelerden daha yetkili olabilir. Ülkenin çok iyi bir ormancılık birikimi ve kültürü, Orman Genel Müdürlüğü'nün 150 yıldan fazlaya dayanan bir kurumsal yapısı vardı ve bu orman yangınlarıyla mücadele konusundaki başarının temel nedenlerinden biriydi. Ancak bu yapı bozuluyor. Bilgi, beceri ve deneyim yerine nesnel olmayan kriterlere göre nokta pozisyonlara atamalar yapıldığında bu sonuç kaçınılmaz oluyor” şeklinde konuştu.</p>
<p>Ayrıca Orman Genel Müdürlüğü'nün yıllardır personel yetersizliği olduğuna dikkat çeken Erdönmez, “Ayrıca meslektaşlarımızda motivasyon ve kurumsal aidiyet duygusu da yanlış uygulamalardan dolayı çok ciddi ölçüde azaldı. Nihayetinde yangınla mücadele insanla yapılan bir şey, kamuoyunda çokça düşünüldüğü gibi uçak ve helikopterle olan bir şey değil. Uçak ve helikopterin etkili olduğu durumlar, koşullar var ama temel unsur karadaki insan. Yönetmekten sahada ateşe su püskürtmeye kadar temel faktör insan. Bu insan kaynağına gerekli yatırımın yapılmaması, hem nicelik hem özlük hakları açısından mesleki tatminlerini, kurumsal aidiyetlerini, motivasyonlarını yükseltici çalışmalarda bulunulmaması temel başarısızlık nedenlerinden” ifadelerini kullandı.</p>
<h2>İYİLEŞME TARTIŞILMALI</h2>
<p>İklim değişikliğinin kısa sürede radikal değişikliklere neden olmayacağını hatırlatan Erdönmez, şunları kaydetti: “İklim değişikliği uzun periyotlarda etkilerini gösteren bir faktör olarak değerlendirmede göz önünde tutulabilir ama 20 yıllık bir incelemede iklim ve iklim değişikliğinin etkileri görece geri planda kalır. Ayrıca farz edelim ki bütün sorumluluk iklim değişikliğinde olsa bile, bunu hesaba katarak politikaları şekillendirmesi gereken kim? Yine ormancılık teşkilatı. Biz orman yangınlarıyla mücadele konusunda kötüye gittiğimizi söylüyoruz. Bunu resmi verilerle benzer özelliklere sahip 6 ülkenin 20 yıllık performansını karşılaştırdığımızda en kötüye giden ülkenin Türkiye olmasına dayandırabiliyoruz. O halde demek ki, ‘kötüye mi gidiyoruz, iyiye mi gidiyoruz’ tartışmasını bırakıp ‘niye kötüye gidiyoruz ve nasıl iyileştirebiliriz’i tartışmamız gerekiyor artık.”</p>