Her iki göçmen kuştan biri tehlikede

<p>Dünya Kuşları Koruma Kurumu (BirdLife International), Kenya’da düzenlenen Küresel Göç Yolları Zirvesi’nde Dünya Kuş Raporu’nu yayımladı. Her dört yılda bir hazırlanan rapor, bu yıl ilk kez göçmen kuşlar ve göç yollarına odaklandı. Rapora göre göçmen kuş türlerinin yarısının nüfusu azalırken her dokuz türden biri nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya.</p>
<p>Nature Kenya ev sahipliğinde düzenlenen zirvede hükümetler, bilim insanları, demokratik kitle örgütleri ve finans kuruluşları bir araya geldi. Zirvenin sonunda Afrika, Asya, Avrupa ve Amerika’dan BirdLife ortakları, STK’lar ve hükümetler Nairobi Göç Yolları Deklarasyonu’nu imzaladı. Deklarasyonla göçmen kuşların ve yaşam alanlarının korunması için uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi taahhüt edildi.</p>

<p>Raporda, göçmen kuşların özellikle deniz habitatları, ormanlar ve kıyı sulak alanlarına bağımlı türlerinin ciddi tehdit altında olduğu belirtildi. En fazla tehdit altındaki grupları ise deniz kuşları ve kıyı kuşları oluşturdu.</p>
<h2>BİR ASIRDA İLK KÜRESEL KAYIP</h2>
<p>Göçmen kuşların karşı karşıya olduğu tehdidin boyutu, İnce gagalı kervançulluğunun kaybıyla da ortaya çıktı. En son 1995 yılının Şubat ayında Fas’taki bir lagünde kaydedilen türün 2025 yılında neslinin tükendiği açıklandı. Bu kayıp, son yüzyıllarda Avrasya ve Afrika’da gerçekleşen ilk küresel kuş nesli tükenmesi oldu. Rapora göre son 150 yılda altı göçmen kuş türünün daha kaybolduğu tahmin ediliyor.</p>
<p>Raporda bununla birlikte koruma çalışmalarının sonuç verdiğine ilişkin örnekler de yer aldı. Yabancı türlerle mücadele, tarımsal yoğunlaşmanın azaltılması, iklim değişikliğinin etkilerine karşı önlemler ve avcılığın sınırlandırılması gibi insan kaynaklı tehditlere yönelik çalışmaların olumlu sonuçlar verdiği belirtildi.</p>
<p>Tehditlerin yalnızca tek bir bölge ya da tür üzerinden değil, göç yollarının tamamı boyunca ele alınmasının kuş popülasyonlarının korunmasında etkili olduğu vurgulandı. Küçük akbaba için yürütülen uluslararası çalışmaların Balkanlar’daki üreme popülasyonunun gerilemesini durdurduğu belirtildi.</p>
<p>BirdLife International Baş Bilim Danışmanı ve Dünya Kuş Raporu’nun Editörü Dr. Stuart Butchart, rapora ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi:</p>
<blockquote>
<p><em>"Göçmen kuşlar ekosistemin nöbetçileridir. Nüfuslarındaki azalma, doğal alanlar üzerindeki artan baskıyı gözler önüne seriyor. Ancak bilim de aynı derecede net: Koruma çalışmaları işe yarıyor; koordineli eylemler nesillerin tükenmesini önlerken popülasyonların toparlanmasına da yardımcı oluyor. Çözüm ise çok açık: koruma çalışmalarının göç yolu ölçeğinde uygulanması."</em></p>
</blockquote>
<h2>TÜRKİYE KRİTİK EKOLOJİK KÖPRÜ</h2>
<p>Küresel Göç Yolları Zirvesi için Kenya’da bulunan Doğa Derneği Genel Koordinatörü Serdar Özuslu da Türkiye’nin göç yollarındaki konumuna dikkat çekti. Özuslu, “120’den fazla ülkeden 125 uluslararası ortağımızla Nairobi’de göçmen kuşlar için bir aradayız. Türkiye, biyoçeşitlilik açısından barındırdığı üç sıcak nokta ile Avrupa ve Afrika arasında süzülerek göç eden kuşlar için en kritik ekolojik köprülerin başında geliyor. 2022 yılından bu yana Türkiye’nin farklı bölgelerinde kritik izolasyon çalışmalarını sürdürerek kuşların güvenle göç etmeleri için ulusal ve uluslararası çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Küresel Göç Yolları Zirvesi partnerlerimizle kuşların geleceğine yönelik çalışmaları ele aldığımız bir buluşma oldu” dedi.</p>
<p>Her yıl milyonlarca göçmen kuş, üreme alanlarından kışlama alanlarına ulaşmak için kıtaları ve denizleri aşan uzun yolculuklar gerçekleştiriyor. Bu yolculuk boyunca beslenebilecekleri, dinlenebilecekleri ve güvenli biçimde konaklayabilecekleri alanlara ihtiyaç duyuyor.</p>
<p>BirdLife International da 120 ülkedeki 125 ortağıyla bu ihtiyaca yönelik Küresel Göç Yolları Programı’nı yürütüyor. Program, tek tek alanlara, türlere ya da ulusal sınırlara odaklanmak yerine kuşların üreme alanlarından mola yerlerine ve kışlama alanlarına kadar uzanan göç yollarının tamamının korunmasını ve restore edilmesini amaçlıyor.</p>
<h2>"İŞBİRLİĞİNE BAĞLI"</h2>
<p>Nairobi Göç Yolları Deklarasyonu’nda ise göçmen kuşların ulusal sınırları ve kıtaları aşan hareketleri nedeniyle koruma çalışmalarının da sınırları aşması gerektiği vurgulandı. Deklarasyonla göçmen kuşların hayatta kalmasının yalnızca ulusal çabalara değil, tüm göç yolu boyunca farklı ülkeler ve paydaşlar arasındaki işbirliğine bağlı olduğu kabul edildi.</p>