Eczacıbaşı’nın madenine yargı engeli: Teknik hatalar ve çevresel riskler raporda!

<p><strong>Ezgi Can ERHUN</strong></p>

<p>Eskişehir’in Odunpazarı ilçesinde Demirli ve Seklice köylerini etkileyen bentonit ocağının kapasite artışına ilişkin ÇED Olumlu kararı iptal edildi. Bilirkişi incelemesinde teknik hatalar ve çevresel riskler ortaya konurken, sahadaki pasa yığınlarının yağışla çöktüğü tespit edildi.</p>
<p>Eskişehir’in Odunpazarı ilçesine bağlı Demirli köyü mevkiinde faaliyet gösteren bentonit ocağının kapasitesinin artırılmasına yönelik projede yargıdan iptal kararı çıktı.</p>
<p>Eczacıbaşı’na bağlı Esan şirketinin işlettiği RN: 89519 numaralı bentonit maden ocağı için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 7 Kasım 2025 tarihinde verilen Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu kararı, açılan dava sonucunda iptal edildi.</p>
<p>TEMA Vakfı tarafından açılan davaya çok sayıda sivil toplum örgütü ve yöre halkı da müdahil oldu. Bölge halkı ve yaşam savunucuları, kapasite artışının yaşam alanlarına, tarım arazilerine ve su kaynaklarına zarar vereceği gerekçesiyle projeye karşı çıktı.</p>
<p>Eskişehir Doğa ve Yaşam Platformu da ÇED sürecinin sonlandırılması çağrısında bulunarak köylülerle birlikte itiraz dilekçelerini ilgili kurumlara iletti.</p>
<p>Dava kapsamında 8 Mayıs 2026 tarihinde proje sahasında bilirkişi keşfi gerçekleştirildi. Keşif sırasında sahadaki pasa yığınlarının yağışın etkisiyle çöktüğü gözlemlendi.</p>

<h2>PASA DEPOLAMA ALANINDA ÇÖKME YAŞANMIŞTI</h2>
<p>Maden sahasında daha önce de 4 Mayıs 2026 tarihinde pasa depolama alanında kayma meydana gelmişti.</p>
<p>Çökme sonucu maden atıklarının çevreye yayıldığını belirten yaşam savunucuları, şirket ve yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunmuştu.</p>
<p>Eskişehir Doğa ve Yaşam Platformu avukatlarından Mert Yedek, atıkların toprağa, havaya ve suya karıştığını belirterek şirket yetkilileri hakkında olası kastla çevrenin kirletilmesi suçundan soruşturma yürütülmesini istemişti.</p>
<h2>BİLİRKİŞİ RAPORUNDA TEKNİK HATALAR</h2>
<p>Dava kapsamında hazırlanan bilirkişi raporunda, ÇED raporunun teknik açıdan hatalar içerdiği ve projenin doğal ve kültürel varlıklar üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği belirtildi.</p>
<p>Projenin çevresel etkilerinin değerlendirilmesindeki eksikliklere dikkat çekilen raporda, bölgenin doğal ve kültürel değerleri açısından riskler ortaya kondu. Bu tespitlerin ardından kapasite artışına ilişkin ÇED Olumlu kararı iptal edildi.</p>
<p>Kapasite artışına karşı çıkan yurttaşların itirazlarında maden faaliyetlerinin su kaynakları, tarımsal üretim ve yaşam alanları üzerindeki etkileri de yer almıştı.</p>
<p>Proje sahasının Porsuk Barajı’na yakınlığı ve pasa depolama alanlarının çevresindeki su kaynakları, bölge halkının ve yaşam savunucularının dikkat çektiği başlıca konular arasındaydı.</p>
<h2>“ESKİŞEHİR AÇISINDAN ÖNEMLİ BİR KAZANIM”</h2>
<p>Eskişehir Doğa ve Yaşam Platformu avukatlarından Mert Yedek, kararın Eskişehir’deki yaşam alanlarını koruma mücadelesi açısından önemli bir kazanım olduğunu belirtti.</p>
<p>Şirketin uzun yıllardır kapasite artışlarını “ÇED Gerekli Değildir” kararlarıyla yürüttüğü bir sahada mevcut durumun durdurulmasının kritik olduğunu vurgulayan Yedek, maden sahasında yaşanan çökmenin ardından şirket hakkında suç duyurusunda bulunduklarını hatırlattı.</p>
<p>Bakanlığın bilirkişi keşfi sırasında projeyi savunmasına tepki gösteren Yedek, şu ifadeleri kullandı:</p>
<p>“Eskişehir'in topraklarını sermayeye peşkeş çeken düzene karşı önemli bir kazanım daha mücadelemiz sonucu gerçekleşti. Fakat bu süreçte birçok şey de yaşandı. Bentonit Maden Ocağı işletmesinde, 04/05/2026 tarihinde pasa depolama alanında kayma meydana gelmişti ve çok büyük bir çevre felaketi yaşanmıştı.</p>
<p>Gerçekleşen felaket, tüm bilimsel ve teknik uyarılara rağmen devam edilen faaliyet neticesinde yaşandı. Esan Eczacıbaşı Endüstriyel Ham. San. ve yetkilileri hakkında olası kastla çevrenin kirletilmesi suçunu işledikleri gerekçesiyle suç duyurusunda bulunmuştuk. Zira çevre ve halk sağlığı açısından son derece zararlı olan ve doğrudan alıcı ortamlarla teması teknik usullere aykırı olan doğaya zararlı maddeler, yürütülen faaliyet dolayısıyla doğrudan toprağa, havaya ve suya karışmıştır.</p>
<p>Maden kazası yaşanan sahada 08/05/2026 tarihinde gerçekleşen bilirkişi keşfinde bilimsel ve teknik itirazlar açıklığa kavuşup doğayı savunanların haklılığı tespit edilmiş olsa da Bakanlık, maden faciası yaşanan sahada projeyi savunarak bir skandala daha imza atmıştır. Halkın yanında çevreyi korumakla yükümlü kurumun kaza hakkında hiçbir girişimi olmayarak maden sahasında kapasite artışını savunabilmesi, kamunun sermayeden yana taraf olduğunun en açık göstergelerinden biri olmuştur.</p>
<p>Bakanlık yetkililerinin de ÇED süreçlerini usuli bir işlem olarak görerek onay mekanizmasına döndürülen sistemin yaşam alanlarımızı yok etmekle kalmayarak hayattan koparabilecek bir risk taşıdığını görmüş olduk. Şirketin uzun yıllardır kapasite artışlarını ÇED Gerekli Değildir kararlarıyla yürüttüğü bir sahada mevcut durumun durdurulması Eskişehir açısından oldukça kritik ve yaşam alanlarımızda verdiğimiz mücadele bakımından önemli bir dönemeçtir.”</p>
<p>Kararın ardından yaşam savunucuları, proje sahasının mevcut durumuna da dikkat çekerek pasa yığınlarının çöktüğü ve tahrip edilen alanların oluşturduğu risklere işaret etti.</p>
<p>Yaşam savunucuları, maden sahasının bir an önce rehabilite edilerek doğaya yeniden kazandırılması gerektiğini vurguladı.</p>