Danıştay'dan büyük kirleticilere muafiyet freni

<p>Temiz Hava Hakkı Derneği'nin (THHD) açtığı dava sonucunda Danıştay 4. Dairesi, büyük yakma tesislerinin çevresel standartlardan muaf tutulmasına olanak sağlayan düzenlemeyi hukuka aykırı buldu.</p>
<p>Mahkeme, sınırları, koşulları ve süresi belirlenmemiş geniş bir muafiyet yetkisinin Bakanlığa verilemeyeceğine hükmetti.</p>
<p>Ocak 2025’te yürürlüğe giren Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği, sanayi ve enerji tesislerinin havaya, suya ve toprağa bıraktığı kirleticilerin azaltılmasını amaçlıyor.</p>
<p>Yönetmelik kapsamında tesislerin, sektörlerindeki mevcut en iyi teknikleri kullanmaları ve belirlenen kirlilik sınırlarına uymaları gerekiyor. Ancak yönetmeliğin 20. maddesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na “büyük yakma tesisi” işleten işletmelere istisna ve muafiyet tanıma yetkisi veriyordu. Mevzuata göre 50 megavat ve üzeri güçte, elektrik veya ısı üretmek amacıyla katı, sıvı ya da gaz yakıt kullanan tesisler "büyük yakma tesisi" sayılıyor.</p>
<p>Bu kapsamda kömür, fuel-oil ve doğalgazla çalışan termik santralların yanı sıra demir-çelik ve çimento fabrikaları gibi büyük sanayi tesisleri de bulunuyor.</p>
<p>THHD, söz konusu düzenlemede muafiyetin hangi tesislere, hangi koşullarda ve ne kadar süreyle uygulanacağının açık biçimde belirlenmediğine dikkat çekerek dava açtı.</p>

<h2>SINIRI VE SÜRESİ BELLİ OLMALI</h2>
<p>Danıştay 4. Dairesi, yaptığı değerlendirmede düzenlemenin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği sonucuna vardı.</p>
<p>Kararda, Bakanlığa sınırları, koşulları ve süresi belirlenmemiş geniş bir muafiyet yetkisi verilemeyeceği belirtildi.</p>
<p>Hangi işletmelerin, hangi şartlarda ve ne kadar süreyle çevresel standartlardan muaf tutulabileceğinin önceden ve açık biçimde düzenlenmesi gerektiğine işaret edildi.</p>
<h2>ÖNEMLİ BİR KARAR</h2>
<p>Davayı THHD adına yürüten Avukat Pınar Gayretli, kararın çevre yönetimi açısından önemine dikkat çekti. Gayretli şöyle devam etti: </p>
<p>“Bu karar Türkiye’de çevre yönetimi açısından çok önemli. Danıştay, büyük yakma tesisleri için istisna ve muafiyet tanıma yetkisi veren düzenlemeyi açıkça hukuka aykırı buldu ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceğine hükmetti. Türkiye’de en son resmi verilere göre 169 büyük yakma tesisi bulunuyor4; bunların toplam ısıl girdisi ise 64 milyon MWth’in üstünde. Bu tesisler, sanayiden kaynaklanan kirletici emisyonların önemli bir bölümünden sorumlu. Danıştay’a sunduğumuz verilere göre bu pay, kirletici türüne bağlı olarak yüzde 36,8 ile yüzde 84 arasında değişiyor. Bu kadar büyük miktarda kirliliğe neden olabilecek tesislerin çevresel standartlardan muaf tutulması devletin çevre koruma görevine aykırı.”</p>
<div class="brgn-box">
<p><span style="font-size: 18pt;"><strong>Geçiş süreci devam ediyor</strong></span></p>
<p>Danıştay'ın yürütmeyi durdurma kararı, mevcut tesislerin bugünden itibaren tüm yeni standartlara uymak zorunda olduğu anlamına gelmiyor. Yönetmelikte mevcut tesisler için öngörülen geçiş süreleri, uyum düzeylerine göre 2028 ve 2030 sonuna kadar devam ediyor. <br><br>Kararın asıl etkisi ise bu geçiş sürelerinin ardından ortaya çıkacak. Böylece büyük kirletici tesislerin, sınırları ve süresi önceden belirlenmemiş muafiyetlerle çevresel kirlilik önleme standartlarının dışında bırakılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.</p>
</div>