COP31'de iklim şovu: Kürsüde koruma, sahada talan

<p>Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın (COP31) üçüncü günü geride kaldı. Dün düzenlenen Liderler Zirvesi’nde yapılan konuşmalarda iklim krizinin ana sebepleri es geçildi. Kapitalizmin dünya üzerinde yarattığı yıkım konuşmalarda yer almadı. Bu açıdan zirve, liderlerin uluslararası arenada kendileri aklama çabasına dönüştü. COP31’in üçüncü günü, Liderler Zirvesi nedeniyle ulaşımın kısıtlanmasıyla başladı.</p>
<p>Saat 07.30’da etkinlik alanından geçen ana yolların trafiğe kapatılması nedeniyle gazeteciler, delegasyon üyeleri ve katılımcılar gün ağarmadan konferans alanına ulaşmaya çalıştı. Sabah saat 05.00 sıralarında otellerinden ayrılan bazı katılımcılar, Mavi Bölge’ye girebilmek için dakikalarca bekledi. Zirve, Saray rejimi açısından da şova çevrildi. Daha önce NATO ve Türk Devletleri Teşkilatları Zirvesi’nde olduğu gibi iktidar temsilcileri ne yaptılarsa tersini söyledi.</p>

<p>Yıllardır sürdürülen talan politikalarıyla yaşam alanları bir bir sermayenin kullanımına sunulurken AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan başta olmak üzere iktidarın tüm temsilcileri memleket topraklarını şirketlerin kâr alanına dönüştüren politikaları uluslararası kürsüden yeşil söylemlerle pazarladı. Erdoğan, konuşmasına COP31'in çevreye etkisini en aza indirdiklerini iddia ederek başladı.</p>
<p>Ancak 8 Mayıs’ta Resmi Gazete’de yayımlanan ve Erdoğan’ın imzasını taşıyan kararla COP31 kapsamında otopark ve altyapı imalatları için kamulaştırma yapıldı. Zirvenin düzenlendiği Antalya EXPO alanı çevresindeki bazı parseller asfaltlandı. Tapu kayıtlarında niteliği tarla olarak görünen alanların bir bölümü otoparka dönüştürüldü. Böylece iklim krizinin konuşulduğu zirvenin hazırlıkları sırasında tarım alanları beton ve asfaltla kaplandı.</p>
<h2>BİNLERCE HEKTAR PEŞKEŞ</h2>
<p>Konuşmasında ormanları korumanın öneminden de söz eden Erdoğan, “Atalarız ‘Yaş kesen baş keser’ diyerek sağlıklı bir ağaca kesmenin bir insanı öldürmekle eş değer görmektedir” dedi. Oysa iktidarın orman politikası, fidan dikme törenlerinden ibaret değil. Orman Genel Müdürlüğü (OGM) verilerine göre 2011-2024 döneminde 458 bin hektar orman alanı çeşitli sektörlere izin ve tahsis konusu oldu.</p>
<p>Bu alanların 112 bin 830 hektarı madencilik, 160 bin hektarı enerji faaliyetleri için tahsis edildi. Aynı dönemde orman yangınlarında 286 bin 261 hektar alan yandı. İzin verilen alanların tamamının fiilen kesildiği anlamına gelmediği açık ancak bu büyüklükteki tahsisler orman ekosistemleri üzerindeki şirket baskısını ortaya koydu.</p>
<h2>EN BÜYÜK ÖRNEĞİ AKBELEN</h2>
<p>Erdoğan, konuşmasında Gazze’deki yıkıma da değindi. “Gazze’de asırlık zeytin ağaçları kesildi.</p>
<p>Biz bugün zeytin ağacı diktik” ifadelerini kullanarak yaşam alanlarının yok edilmesini eleştiren Erdoğan’ın sözleri, Türkiye’de zeytinlikleri madenciliğe açan düzenlemeyi akıllara getirdi. Kamuoyunda “talan yasası” olarak bilinen 7554 sayılı yasa 2025’te yürürlüğe girdi.</p>
<p>Düzenleme enerji ihtiyacı gerekçesiyle zeytin ağaçlarının taşınmasına, taşınamayan ağaçlar için ise başka alanlarda zeytin ağacı dikilmesine ilişkin hükümler içerirken “kritik ve stratejik madenler” için acele kamulaştırmanın yolunu da açtı. Düzenlemenin en somut karşılığı Muğla Milas’taki Akbelen Ormanı çevresinde görüldü. Zirvenin sponsorlarından Limak ve IC İçtaş ortaklığındaki YK Enerji’nin kömür faaliyetleri için zeytinlikler ve tarım arazileri hedef alındı.</p>
<p>Akbelen çevresindeki yedi köyde 679 parsel için acele kamulaştırma kararı alındı. Köylüler, 40 binin üzerinde zeytin ağacının tehlikede olduğunu, yaklaşık 5 bin ağacın kesildiğini açıkladı. Zeytinlerini ve yaşam alanlarını korumak isteyen köylülerin karşısına jandarma dikildi. İş makineleri jandarma eşliğinde zeytinliklere girdi. Ağaçların sökümüne karşı çıkan köylüler ise gözaltına alındı.</p>
<h2>SU KAYNAKLARI KİRADA</h2>
<p>Rejimin aktörleri suyun her damlasını koruma altına aldıklarını da öne sürse de halkın su kaynakları şirketlerin kullanımına açılmak üzere ihale edilmeye devam ediliyor. Antalya’da COP31 kürsüsünden bu konuşmalar yapılırken Bursa’da yayımlanan ihale kamuoyuna yansıdı.</p>
<p>Bursa Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı, İnegöl ve Osmangazi’deki toplam 16 kaynak suyunun kullanım hakkını kiraya vermek için ihale ilanı yayımladı. 26 Kasım’da yapılacak ihalelerde bazı kaynaklar beş, bazıları yedi yıllığına kiralanacak. Üstelik su üzerindeki şirket baskısı yalnızca ihalelerle sınırlı değil. Uşak’taki Kışladağ Altın Madeni’nin kentin suyu üzerindeki etkisi uzun süredir gündemde.</p>
<p>Halkın suyunu kurutan Tüprag, bölgedeki su krizinin başat sorumlularından. 2025’te Madenin yıllık yeraltı suyu çekimi yaklaşık 1,13 milyon metreküp olurken Uşak kent merkezinin yıllık su tüketimi ise 11,9 milyon metreküp. Şirket, su krizinin nedeni olduğu iddiasını reddetse de madenin kullandığı su Uşak halkının bir yılda kullandığı suyun yüzde 10’una denk. Bir başka mücadele de Çanakkale’de gündeme gelmişti.</p>
<p>Kentin tek içme suyu kaynağı olan Atikhisar Barajı’nın koruma mesafesinde, Türk Altın İşletmeleri (eski adıyla Koza Altın) tarafından planlanan altın gümüş madeni projesi için verilen onaylara karşı bölge halkı uzun süre direndi. Ekim ayında yaşam savunucularının açtığı davada mahkeme projeye verilen ÇED kararını iptal etti.</p>
<p>“Mücadele ettik, başardık” diyen yurttaşlar, açıklamalarında, “Atikhisar Barajı’nın etrafında ve Kazdağları’nda daha pek çok maden ve enerji projesi olduğunu biliyoruz. Mücadelemiz sürecek” mesajı verdi.</p>
<h2>AKKUYU NGS MESAJI</h2>
<p>Açıklamalarda bulunan bir diğer isim de Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar oldu.</p>
<p>Bayraktar, “Rusya ile birlikte inşa ettiğimiz Akkuyu Nükleer Güç Santralı (NGS) projemiz başta olmak üzere, temiz ve kesintisiz enerjinin en önemli kaynaklarından biri olan nükleerin, emisyon azaltım hedeflerimize ve küresel iklim mücadelesine güçlü katkılar sunacağına inanıyoruz” dedi. Ancak Akkuyu’nun çevresel maliyeti karbon hesabıyla sınırlı değil.</p>
<p>Daha önce santralın soğutma sistemi için Akdeniz’den saatte 1 milyon metreküp su alınacağı, ısınan ve klor kullanılan suyun yeniden denize bırakılmasının deniz ekosistemi açısından risk yarattığı kamuoyuna yansıdı. İnşaatın yükü bölge halkına da yansıdı. Bölgede inşaatla birlikte hızla artan nüfus karşısında altyapı yetersiz kaldı. Belediye atıksuları vidanjörlerle başka tesislere taşımak zorunda kaldı. Akkuyu NGS, enerji bağımlılığı tartışması ile de gündemde.</p>
<p>Santralda Rus devlet şirketi Rosatom belirleyici konumda. Türkiye, üretilecek elektriğin belirli bir bölümünü 15 yıl boyunca satın almayı taahhüt etti. İktidar nükleeri “temiz enerji” diye sunarken Akdeniz’in ekolojik dengesi de bölge halkının yaşamı da görünmez kılınıyor.</p>
<p style="text-align: center;"><strong>∗∗∗</strong></p>
<h2>KENDİNİ AKLAMA FIRSATI VERİLMESİ İKİYÜZLÜLÜK</h2>
<p>İklim aktivisti Greta Thunberg, COP31’e katıldı. COP31'in düzenlendiği Antalya'da gazetecilere konuşan Thunberg, her yıl düzenlenen iklim zirvelerinin ev sahibi ülkelere kendilerini aklama fırsatı sunduğunu söyledi. Thunberg, "Ev sahibi ülkelere her yıl kendilerini aklama fırsatı verilmesi bir ikiyüzlülük. Bu müzakerelerin, mevcut son derece yıkıcı düzenden fayda sağlayan endüstriler tarafından finanse edilen lobicilerle dolu olduğunu biliyoruz" dedi.</p>
<p style="text-align: center;"><strong>∗∗∗</strong></p>
<h2>ZİRVENİN ARDI ÇÖP YIĞINI</h2>
<p>Zirvenin düzenlendiği Antalya EXPO alanının hemen arkasındaki tarım arazilerinin çöp yığınlarıyla dolması dikkat çekti. Yurttaşların paylaştığı görüntüler, zirvenin gösterişli alanının arka tarafındaki kirliliği gözler önüne serdi. Seraların ve tarlaların bulunduğu bölgeyi görüntüleyen yurttaş, çöp yığınlarını göstererek “Ülkemizde iklim krizi tartışılırken, ülkemizin tarım arazileri, tarlaları, boş arsaları, çöp dolu. İklimi tartışın, kendi çıkarınızı tartışın. Ama iklim için hiçbir şey yapmayın. Her yer çöp yığını” sözleriyle tepki gösterdi.</p>
<p style="text-align: center;"><strong>∗∗∗</strong></p>
<h2>TÜRK BAYRAĞI YANSITILDI</h2>
<p>COP31'de Erdoğan ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, kapıda liderleri birlikte karşıladı. Erdoğan Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) Cumhurbaşkanı Hristodulidis'i karşılamadı. GKRY Cumhurbaşkanı'nın bir süre kapıda bekletildiği, beklerken de ekrana Türk bayrağı yansıtıldığı öğrenildi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın karşılanması sırasında da BM Genel Sekreteri Antonio Guterres bulunmadı.</p>